1. Landed cost hangi kalemlerden oluşur?
Ürün bedeli, iç nakliye, ihracat masrafları, navlun, sigorta, gümrük vergisi, ek mali yükümlülükler, liman/terminal giderleri, müşavirlik, iç dağıtım ve finansman maliyeti aynı tabloda görülmelidir.
Sektöre ve ülkeye göre anti-dumping, safeguard, çevresel düzenleme veya ürün bazlı ek belge maliyetleri de oluşabilir.
2. Tarife belirsizliği teklif sürecine taşınmalı
UNCTAD 2026 görünümü, tarifelerin stratejik ve korumacı politika aracı olarak daha yoğun kullanıldığını vurguluyor. Bu nedenle uzun geçerlilik süreli sabit fiyat teklifleri giderek daha riskli hale geliyor.
RFQ’da HS code, menşe, teslim şekli ve teklif geçerlilik tarihi net değilse tedarikçilerin verdiği fiyatlar birbirine gerçekten karşılaştırılabilir değildir.
3. “Ton başı ucuz” ürün pahalıya gelebilir
Düşük fabrika çıkış fiyatı; yüksek navlun, düşük konteyner verimliliği, pahalı finansman veya yüksek vergiyle avantajını kaybedebilir. Bu nedenle karar metriği landed cost per unit olmalıdır.
Özellikle ağır ve düşük değer yoğunluklu ürünlerde lojistik birim maliyeti, ürün fiyatından daha hızlı marj aşındırabilir.
4. Senaryo analizi kullanın
Tek sayı yerine normal, kötü ve stres senaryosu üretmek daha sağlıklıdır. Navlun +%15, kur +%10 veya gümrük yükü değiştiğinde marjın ne kadar kaldığını önceden görmek gerekir.
Ticari karar güçlü olduğunda bile sınır maliyeti bilinmiyorsa şirket aslında fiyat değil risk satın alır.
5. Incoterm seçimi maliyeti nasıl değiştirir?
EXW, FOB, CIF veya DDP aynı ürün için farklı risk ve maliyet dağılımı yaratır. Bir teklif ucuz görünürken taşıma, sigorta veya ithalat işlemi alıcı tarafında kaldığı için toplam maliyet daha yüksek olabilir.
Bu nedenle teklif karşılaştırmasında Incoterm’i standartlaştırmak veya her teklifi aynı landed-cost bazına dönüştürmek gerekir.
6. Kur ve finansman maliyeti neden unutulmamalı?
Sipariş ile ödeme, sevkiyat ve tahsilat arasında geçen süre working capital maliyeti yaratır. Kur oynaklığı yüksek pazarlarda ürün fiyatı sabit kalsa bile gerçek maliyet değişebilir.
Özellikle uzun transit veya vadeli ödeme kullanılan ticarette finance cost ve FX buffer landed-cost modelinin parçası olmalıdır.
7. Karşılaştırma tablosu
Landed-cost tablosunun en büyük faydası görünmeyen maliyetleri tek satırdaki fabrika fiyatından ayırmasıdır.
| Kalem | Tedarikçi A | Tedarikçi B | Kontrol |
|---|---|---|---|
| Factory price | Düşük | Orta | Tek başına karar vermeyin |
| Freight | Yüksek | Düşük | Rota ve yoğunluğu kontrol edin |
| Duty | Orta | Düşük | Menşe/HS code doğrulayın |
| Finance | Yüksek | Orta | Transit + ödeme süresini ekleyin |
| Landed cost | Sonuç | Sonuç | Aynı birim bazında karşılaştırın |
8. Sık sorulan sorular
Doğru landed-cost modeli bir fiyat hesaplama aracı değil, marj ve risk kontrol sistemidir.
Landed cost hesaplamasında KDV dahil edilmeli mi?
Kullanım amacına bağlıdır. İndirilebilir vergi ile gerçek maliyet etkisi ayrı gösterilmelidir; ülke ve işletme yapısına göre muhasebe değerlendirmesi gerekir.
Navlun fiyatı ne sıklıkla güncellenmeli?
Volatil rotalarda teklif geçerlilik süresi kısa tutulmalı ve sipariş öncesi navlun yeniden doğrulanmalıdır.
HS code kesin değilse hesap yapılabilir mi?
Yaklaşık senaryo yapılabilir ancak nihai ticari karar için doğru sınıflandırma doğrulanmalıdır.